To vise kvinner og ein visegut

Om større og helst mindre hendingar på Lom folkebibliotek.

fredag 12. januar 2018

Om blot og bibliotek

Det er no slutten på den andre veka mi som praktikant på biblioteket, og eg blei sett til å skrive denne vekas blogginnlegg. Kva eg skulle skrive om fekk eg bestemme sjølv, noko som gjorde alt mykje vanskelegare. Skulle eg skrive om praksistida så langt, om korleis det er å bu i storbyen med dialekt og alle eg møter trur eg bannar jælma mykje, eller om at eg ikkje vil gjeva slepp på året mitt som eksperimentell arkeolog?

Det er vel det sistnemde som er mest spennande å høyre om, spesielt sidan vi snart skal få att vikingskatten som blei funne på Læshø. Ei grav med øks, piler, eit spjot, fil, og til og med eit sverd. Berre dei rikaste og mest velståande hadde råd til slike våpen, sidan det blei brukt så mykje jern i forhald til i ei øks.  Dei fann og ei tribladspenne, ei lita brosje som det var vanleg å gå med for både damer og herrar i vikingtida.


Eg gjekk eit år på Seljord Folkehøgskule i Telemark, på vikinglinja. Dei to lærarane mine var begge frå Danmark, og hadde lang erfaring i reenactment miljøet. Vi lærte fort at det å være viking ikkje bestod av å slåst og å ete kjøt, sjølv om det var nokre som måtte syast etter sjonglering med øks, og store protestar mot vegetarmandag. Vi brukte året på å lære gamalt handarbeid, og vi prøvde etter beste evne å lage kopiar av funn frå vikingtida, med varierande suksess.

Plantefarging, trauspikking, og serksying var nokre av dei daglege aktivitetane våre. Målet var å lære så mykje som mogleg, og å ha ei nesten heilt historisk korrekt vikingdrakt på slutten av året. Eit av dei prosjekta eg dreiv lengst med var støyping av skålspenner, inspirert av funn frå Hedeby. Ei skålspenne er ei brosje som held selekjolen oppe, og som i Wagner sine operaer såg ut som ein gyllen bh, men han overdreiv litt, vil eg påstå. Eg måtte lage ei skålspenne i tre, så det skulle gå an å lage ei form til sandstøyping. Det viste seg fort at det skulle til både blod sveitte og tårer, og at det var eit mykje større prosjekt enn eg hadde sett for meg. Skålspenner blei det uansett, men ikkje utan at eg fekk minst eit dusin nye arr på fingrane.



Resultata av arkeologkarriera mi (så langt) er utstilt på Lom folkebibliotek. Hvis du kjem innom og vil ha ein liten titt, så skal eg gjerne fortelle deg alt eg kan om vikingtid og handarbeid, og kanskje også få deg til å lesa Håvamål.

Av Live Eriksen

fredag 5. januar 2018

Nyttårshymne











Nytt år, ny snø, ny valk rund magen
møte og bokprat fyller framleis dagen
Sjefen, som skulle vere tilbake på plass,
reiste til Oslo med bibliotekpolitikk i sitt lass
Tilbake sit Are og vesleMatrona
og deler som best den siste makrona
Velsigna med elev frå den høge skulen
skal vi lære henne alt om den første modulen
Student i praksis set vår kunnskap på prøve
men flink som ho er, vil ho øve og øve

Vanskar med nettet i år som i fjor
vi slåst om maskinar og hyler i kor
riv oss i busta og klør oss i stubben
Matrona gneg mandlar -blir enno meir lubben...
Låtten sit likevel laust gjennom dagen
eit bakglatt nett er vel `kje verste plagen
Vi skummar og les og formidlar bøker
og finn fram alt våre lånarar søker
Vi trivst jo i lag som svaner på isen
snur nasen mot véret og utfordrar brisen

Velkomen på døra, du tjueatten
vi lettar på flyssa og tek av oss hatten
Lovar å halde humøret og koken
blir det for hustre, slår vi berre floken
Utfordre oss gjerne -vi vil gjerne brynast
men då skal du også godt om oss synast
Takk for det gamle, det gav oss så mangt
no skal det nye pussast skinande blankt!


Bloggar: Rimsmedfru Merete


fredag 22. desember 2017

Den finaste kalendergåva

Vinterleg heimbygdshelsing

Siste boka er lånt ut før høgtida omfamnar oss på godt og vondt. Desse siste dagane før jul har fleire minneverdige stunder funne stad inne mellom bokhyllene våre. Eit par av dei kan vi dele med dykk før vi tek jula:

Ein liten gut kom hoppande inn døra her ein efta med store augo medan han jubla "I dag skull oss på biblioteket!" Den søte, vesle karen utfalda seg i barneavdelinga, fann oppglødd fram til den eine kjende figuren etter den andre, og smilte stortilfreds då han fekk putte både Gruffalo, Tambar og Brannmann Sam i posen og slå følgje med dei heim. Mora kunne då fortelja at han mest ikkje hadde sove natta før, fordi han gledde seg så ekstremt til å besøkje biblioteket dagen etter.

Onsdag efta kom ei mor med tre jamne små ruslande inn her. Borna tok av utekleda, og dei las, pusla, teikna og sjarmerte bibliotekaren i senk i lang tid, før mamma etter kvart meinte at tida var inne for reise heim. Då eg takka for besøket og ønskte velkomen tilbake, fekk eg vite at dei hadde fått bibliotekbesøk i kalendergåve den dagen! Det tykkjer eg er den finaste gåva eit lite barn kan få.

Biblitoekbesøk i kalendergåve

Vi ønskjer alle lånarar og andre kjende ei retteleg god jul, og minner om at vi held stengt vesle juleftan, men opnar att onsdag, torsdag og fredag i romjula mellom kl 10-14. Ta vare på kvarandre og vomma!

Bloggar: Merete

fredag 15. desember 2017

Notat frå De store debutantdagene 2017

Førre veke var underteikna så heldig å få delta på De store debutantdagene 2017 på Litteraturhuset i Oslo. Gledeleg var det at lokala var fulle begge kveldane, slik at mange fekk med seg dette fine arrangementet som gjev smakebitar på den nye litteraturen og dei nye forfattarane. Desse dagane anbefaler eg varmt til andre bibliotekarar!

Showet opna med ei av dalen sine skrivande døtre, Therese Tungen frå Kvam, som i år debuterte som skjønnlitterær forfattar med novellesamlinga Ein gong var dei ulvar. Ho las frå opningsnovella "Flaumen" som er min favoritt blant novellene. Språket er prega av at ho kjem frå dalen med fleire dialektinnslag. Det likar eg. Og i denne novella greier ho på framifrå vis å mane fram den klaustrofobiske stemninga som speglar den dramatiske situasjonen under flaumen.

Elles denne kvelden sette eg to stjerner ved Ida Lórien Ringdal som med diktsamlinga Dette skjer ikke, har klart noko så uvanleg som at boka i løpet av fyrste leveår, har kome ut i tre opplag. Ei anna diktsamling eg sette stjerne ved, var Sumaya Jirde Alis Kvinner som hater menn. Her er siste verseline i diktet ho las skribla ned: "Resistance is beautiful".

Ei anna som har fått to stjerner, er Maia Kjeldset Siverts med Det ble en rotte! Dette er ei samling absurde småtekster som underteikna fryda seg over under opplesinga. Her er det notert i margen: "Full av faen. Villskap. Hver gang jeg snakker, sier jeg forny". Den siste setninga skjønar eg ikkje heilt i dag, men det var sikkert noko som slo an. Iallfall fekk eg lyst på meir av absurdismen til Siverts. I omtala i programmet står det at dette sannsynlegvis er den utgjevinga i år som har fått flest ropeteikn ved seg, og boka blir sett som eit opprør mot god litterær smak.

Den siste som har fått to stjerner er James Franco spytter når han snakker av Erik Eikehaug. Dette er ein danningsroman om outsidaren Kenneth som ikkje kjem inn på forfattarstudiet i Bø og reiser til New York i staden. Der hamnar han i eit røft skrivegruppemiljø. Notat: "Fornøyeleg! Kenneth blir funne av hunden til Auster/Hustvedt".

På dag to av De store debutantdagene 2017 står ei stjerne og lyser ved Pia Edvardsen og romanen Vi var aldri brødre. Her gjorde opplesinga om trostungen som dei to systrene skulle drepa i lag, djupt inntrykk. Pia formidla scenen meisterleg gjennom opplesinga si. Dette var truleg den opplesinga som hausta mest applaus i løpet av dei to kveldane.

Andre notat frå dag to er: Stjerne + "Hjerteskjerande" ved Du bestemmer deg for at dette er et minne av Marianne Teie, "Selvforelskede intellektuelle" ved Thomas Kvams Homo sacco, "Fengslande diktsamling. Monsterhit!" ved Barsel av Kristin Storrusten, "Poesiens Twin Peaks" ved Fyrste gong me møtest som snø - ei nedteljing av Sondre H. Bjørgum og til sistemann ut "Du må bli min life coach!", Endre Ruset til Christian René Wold som har skrive gangsterromanen Klovnejakten frå Oslos underverd.

Heilskapstinntrykket som står att, er at debutantane i år held eit høgt nivå og verka svært lite prega av stunda sitt alvor da dei presenterte bøkene for kollegaer og etablerte forfattarar. Ingen av dei verka nervøse, og bibliotekaren undra seg over kva debutantar er laga av nå for tida. Berre ein raudna lett.

Rita

torsdag 7. desember 2017

Topp 5-lister

Eg jobba ein gong i tida som platepushar. I musikkbransjen, mellom all erotikken, rusinga og rockinga, og særleg i desember, var og er det ikkje noko som er så naudsynt som å laga lister. Eg skal ikkje skrive om musikkbransje og lister her i bloggen, det er berre å lesa Nick Hornbys herlege debutroman "High fidelety" for innblikk i saka.

I bokbransjen, mellom stive permar, raudvin og godstolsitting, synsast det au med kåringar og lister av alle slag. Teikneseriar har merkelappen "berre for ungar", og blir ikkje ofte omtala i bokbransjen. Det finst mengder av gode teikneseriar for både vaksne og ungar, og eg vil meine at teikneseriar for ungar kan lede til meir lesing, og at dei beste Donald Duck historiene (Carl Barks og Don Rosa) er kvalitetslitteratur. Difor vil eg i denne bloggen koma med to personlege topp 5-lister. Ei for årets beste teikneseriar på biblioteket, og ei for tidenes beste teikneseriar.


TeikneseriAres topp 5-liste for teikneseriar i Lom folkebibliotek 2017:
1: Moderator av Flu Hartberg.
Ei postapokalyptisk forteljing om heltemot, politikk, religion, teknologi og Bjarne Melgaard.
2: Gelé av Ida Eva Neverdahl.
Om tøysejenta Lulu, og hennar eventyr med einhjørningar, ostepop, fascisme og magi.
3: Arsène Schrauwen av Olivier Schrauwen.
Ein surrealistisk hallusinasjon over korleis koloniekspedisjoner kunne opplevast for naive europearar.
4: Nulteliv av Espen Friberg og Fredrik Larsen.
Ein gong i tida var det eit land der born handla rullings og Winner Tip til
foreldra. Der porno var noko ein fann i skogen og ikkje på internett. Dette er historier frå dette landet.
5: Trusselen fra dypet av Landmark, Tellefsen, Iversen og Volle.
Dette er fyrste bindet i 7-serien, ein heilt unik og spennande superhelt-teikneserie for born og ungdom.

TeikneseriAres topp 5-liste for tidenes beste teikneseriar:
1: Sandman av Neil Gaiman m.fleire.
Ein lang serie om draumar, gudar, demonar, legendar og gode historier.
2: Skrue McDucks liv og levnet av Don Rosa.
Alle hendingane som er nemnt i Skrues skapar (Carl Barks) sine teikneseriar, kronologisert og teikna i vidunderlege detaljrike og spennande historier.
3: Jazzbasillen av Christopher Nielsen.
Klassikar frå 1989 om Oslo, jazz og femtitallet.
4: Batman - the dark knight returns av Frank Miller.
Det var her Batman fekk ballane tilbake etter årevis med latterlege tv-seriar og fjasete teikneseriar.
5: Maus av Art Spiegelman.
Ofte omtala som den viktigaste teikneserien nokonsinne. Har vunne tunge prisar.

Seriebloggaren BibliotekAre






torsdag 30. november 2017

Jippi!

Medan mange dei siste dagane har kjempa og fiksa adventskalendrar av det meir eller mindre kostbare slaget, fekk vi i går melding om ei retteleg gjev førjulsgåve! I haust søkte vi Nasjonalbiblioteket om støtte, etter at dei lyste ut middel til arenautvikling. Søknaden vart innvilga, og vi vil i det komande året såleis ha heile 50 000,- ekstra å rutte med til til utvikling av bibliotekrommet!
Årets førjulsgåve frå Nasjonalbiblioteket

Vi har ei årrekkje brukt det same rommet til dei fleste arrangementa vi har gjennomført, og lenge hatt ønskje om å kunne tilrettelegge rommet og plassen betre for bokpratar, forfattarbesøk, konsertar og ymse andre tiltak. For det første er det litt synd å plassere dyktige forfattar og andre kulturformidlarar på golvplan framfor publikum. Det hjelper lite å by på djupe godstolar når det berre er dei frammøtte på fremste rad som ser kven som pratar. Einskilde av dei tilsette har også store avgrensingar med tanke på å rage så høgt over golvet at publikum ser vedkomande når personalet lyt halde innleiing eller på anna vis prate til "salen". Her har mellombelse tiltak vore hardt utprøvde, slik som rak rygg, tøyingsøvingar, høge hælar og kliving på veslkrakk, utan at dette har ført til nemneverdige forbetringar. Difor har ønskje om ei samaleggbar, mobil scene lenge stått på ønskjelista. No får vi endeleg råd til dette!

Alle skal få sjå! Alle skal få høyre!
Kulturstorleikar som reiser rundt og formidlar, utset stemmebanda sine for større påkjenningar enn dei fleste. Bibliotekarar som har lett for å produsere ord med lyd, får av og til også slike skadar på desse organa at røysta i rein protest legg ned drifta frå tid til annan. Då er det  vanskeleg å stå framfor publikum og presentere folk, bøker eller dikt. Store, flotte bibliotek har slike fine, små lydknottar ein får plassert framfor munnen, som aukar volumet på stemma slik at ho fyller heile rommet, når fram til alle som vil høyre. Slik utstyr har vi aldri eigd, men no ser vi oss nok råd til å handle nette myggar med godt læte utpå nyåret. Alle skal få høyre!

Ein sjeldan gløtt...
Vi er glade i sola her mellom fjella, og gjennom vinteren lyt mange av oss karre oss til fjells for i det heile å få gløtten av solauga. Om sommaren kan derimot sola bli ei plage når ho steiker varmt gjennom dei store, gamle vindaugo våre. Det byr på utfordringar under arrangement. Varmen, ljoset og den tette lufta øydelegg for den gode opplevinga av dei ulike arrangementa. Men no kan vi koste på oss ljostette rullegardinar som stengjer ute både ljos og delar av varmen. Phu!

Reolparken vår har også skranta i takt med bibliotekarane og åra, og får vi pengar til overs, vil vi kanskje fornye delar av denne. Personalet er det heller vanskeleg å gjere større fornyingar på, så der får vi berre sjå kva ver og vind kan hjelpe til med av endringar framover. Det er meire uvisst om desse vil gå under kategorien "forbetringar"... Takknemlege er vi i alle fall for innvilginga av søknaden vår!

Veslkrakkbloggar: Merete

fredag 24. november 2017

Bilar og bord

Matronesjef Merete har lenge vore på jakt etter eit passande stugubord til retro-sofaen. Eg har i haust vorte sambuar, og sambuaren hadde heilt andre planar for stugu vår enn mitt herlege 70-tals stugubord med tilhøyrande avishylle under. Så da var det berre å laste opp pickup'en og køyre herlegheita til biblioteket for trygg oppbevaring og bruk.

Pickup'en med vakker bakgrunn.
Dei vise kvinnene tykte stugubordet passa særs godt og personalmøtet vart flytta frå bakrommet til sofakroken. Det vart ei tyle kaffistund, og oss fekk snakka og planlagt og alt var berre triveleg.  


Men med eitt var det slutt på kosen, Merete var på det meste klar for å ta bloggen, men på eitt eller anna vis enda det opp med loddtrekning om blogginga. Matrona skreiv A, R og M på tre lappar, og arme underteikna trakk seg sjølv. 

Trekning. Ikkje arrangert bilete.
Eg finn det fortsatt litt utfordrande dette med blogging. Dei vise kvinnene hamrar laus på tastaturet, byr på seg sjølve og får blogginga til å verke som ein leik. Eg er av typen som helst må grue meg litt på førehand, og få tid til å planlegge tema.

Vi har utfordringar med internett på personal-pc'ar i dag, så eg sit på ein av publikumsmaskinane og vrir hugu med blogginga. Fordelen med å sitta ute i offentligheita synte seg kjapt då två av mine favoritt-ungdommar kom forbi og lurde på kva eg dreiv med. Eg fortalde om ulykka med loddtrekninga og surva i veg med parallellar til lekseprøver og liknande ulumskheiter.

Bonus til gutane.
Gutane kom med sympati og gode råd, det var berre å skrive om kva eg hadde gjort i dag, og var eg smart så tok eg med bilde av ein lastebil eller pickup slik at målgruppa for bloggen og kunne bli dei.

Takksam for gode råd bloggar
BibliotekAre