To vise kvinner og ein visegut

Om større og helst mindre hendingar på Lom folkebibliotek.

fredag 20. oktober 2017

Litterært kaffislabberas

(slabberas: festleg samvær der ein drikk særleg kaffi eller te og pratar, av slafse, truleg med innverknad frå lepje)

Etter skriveveke og vel så det i hovudstaden, er det atter slike fjell og dalar og tid for litterært klaffislabberas. Sist vi hadde litterært kaffislabberas, hadde vi herrane Jens M. Johansson og Are Kalvø å slå i bordet med. I dag har tre små bibliotekarar berre seg sjølve og Litteraturen å bjuda på. Etter høgtlesinga under dagens morgonkaffi, har vi likevel tru på at Litteraturen han stend sjølv um bibliotekarane stupa. Og som kjend; ein lever ikkje av ånd aleine, og vi må for all del ikkje gløyme kaffimaten!
Kokosmatroner
I dag tideg kom nemleg bestemorbibliotekaren, ho som ordnar ALT her for tida (pga den sjefen som fekk MASTERSJUKEN og alle VEDERSTYGGELEGHEITER det har ført med seg), hesebesande inn døra med famnen full av ferskaste heimebakst. Ho let berre døra stå oppe, måtte ut i bilen etter ein famn til, og brått var biblioteket fylt av dei ljuvaste angar: Snart dufta det av kanel og kokos og makroner i kvar ei krå. Ho hadde båkå.

Verdas beste klovn, Knut
I går kveld, etter at ho hadde hatt ansvar for kveldsarrangement med verdas beste klovn Knut til stormande hus og full jubel, hadde ho båkå. Det var det andre arrangementet ho hadde ansvaret for denne veka forresten, og det var etter det at ho reiste heim og slengde i hop ei æppelkakuåkåst. Ho tok sjølvsagt den aller lengste langpanna slik at ho som låg i den vederstyggelege MASTERSJUKEN skulle sleppe unna bakst også. I dag tidleg stod ho like så godt grytidleg opp og slengde i hop ei ny røre. Kokosmakroner denne gong, eller var det havre, same kan det vera, snøygt var det! Slik troppa ho opp med boksar bugnande av søteplekaku og ferske makroner attpå alt.

BibliotekAre har reggae seg opp.
Ho som lir av MASTERSJUKEN, listar seg berre stille rundt i dørene i slike høve, bidreg med kaffitrakting, set på plass ei bok eller to, held kaffikoppen hennar halvfull, slike små ting ho framleis meistrar. Men bak ryggen hennar kunne ho og kompanjong bibliotekAre likevel ikkje dy seg. I ein augeblink der alt det dårlege samvitet glapp, døypte dei kokosmakronene hennar om til kokosmatroner. Det turde dei naturlegvis ikkje seia høgt. Berre ei ørlita, nesten uhøyrleg humring under morgonkaffien. Men sanneleg, sanneleg det seier eg dykk. Ein gong får ho løn og matroneplass i bibliotekarhimmelen! I mellomtida blir underteikna å finne i Vesaas-land. Vil døkk me någå, så træffest åss der. Kom liljor.

Og den åndelege føda:
Bestemorbibliotekaren: Verda er ein skandale. Ei lita bok om livet på landet av Agnes Ravatn. BibliotekAre: Kvindelig hygiene av Dr. Med. Kr. Brandt
Underteikna: For øvrig mener jeg at Karhago bør ødelegges av Kyrre Andreassen

Vel møtt!

Rita

fredag 6. oktober 2017

Kvindelig hygiene

I ein alder av 45 år har statusen min som gamal ungkar vorte erstatta med fyrrig sambuar. Kjærasten min har endeleg pakka seg ut frå storbyen og flytta til vakre Ottadalen. Det var dermed eit lukketreff at eg under rydding i bibliotekets kjellarmagasin fann faktaboka "Kvindelig hygiene", av Dr. Med. Kr. Brandt, frå 1928.

Frå kapitelet Egteskapet: "At indgaa et egteskap er det største hasardspil, som nogen kan indlate sig paa. Det kan sammenlignes med utstedelsen av en livsvarig blankokredit  til en ukjendt person".

Frå kapitelet Kvindens mellemalder: "Hun bør holde paa hvad hun har tilbake av ungdommens charme, men ikke krampagtig, da hun ellers let falder over i det karikaturmæssige. I de senere aar er denne alder særlig fristet av dans og kortspill. At se en ældre dame med gratie bevæge sig i en dans er et skjønt syn, men hun hører ikke hjemme paa dansegulvet i mange moderne danse. Det samme gjælder den overhaandtagende bridgespilling, cigaretrøkning og likørdrikning".

Frå kapitelet Klædedragten: "Klædedragten skal bare omtales med et par ord, da den kun følger motens bud, og disse kan ingen motstaa.".

Frå kapitelet Overgangsaarene: "Overgangsaarene er et tidspunkt omkring det 48de aar. Kvinder er ræddest for at bli fete i denne tid, hvad der ogsaa kan indtræde; de blir imidlertid mere plumpe end fete. Tidligere skjønhetspletter blir flekker og ikke sjelden sætet for lite flatterende haarvækst. Andre symptomer kan være plagsommere; pludselig forandring fra blekhet til stærk rødme med pludselige svedutbrud. En række andre symptomer fra nervesystemets side som murring i lemmerne, nervesmerter saa at sige overalt, stivhet og smerter i leddene, hodepine, flimring for øinene, øresus o.s.v. kan være særlig plagsomme. Lettere forandringer i sjælelivet uteblir sjelden; pirrelighet, lunethet, glemsomhet o.s.v. Men der maa nu læres, at det er nødvendig at kunne resignere. Glæden og tilfredsstillelsen maa nu søkes andre steder end før, men de findes ikke i tvetydig tale, katter eller mopser, heller ikke i cigaretter, alkohol eller kortspill. Ved overgangsaarenes endelige avslutning gaaes ind i matronealderen".

Her var det mykje god lærdom som ein tidligare ungkar kan ta med seg inn i livet del 2, sambuarlivet. Men trur de ikkje eg fann kunnskap om min kjære bestemor-kollega her på biblioteket i siste kapitlet også: "Matronealderen har jeg foreslaat at kalde bedste-morsalderen. De fleste vil kjende en bedste-mor, og hendes vigtigste og mest særegne karaktertræk er, at hun er snild. Hvorav kommer dette? Jo hun har lært at resignere, at gi, at ofre og lagt av at fordre al ting. Hun er som en fin vin som er blit det den er, ved at den ungdommelige gjæring er over og at slaggerne er bundfældt. Ved litt varsomhet blir disse liggende paa bunden av flasken og den bouquetrike vin fryder, og den bringer et pust av fest ind i dagliglivets graahet. Og saa glider matronealderen over i oldingealderen, som saavel for kvinder som mænd helst bør omtales saa litet som mulig. Den Guderne elsker, dør tidlig."

Med fornya kunnskap om kvinder og matroner
BibliotekAre

fredag 29. september 2017

Verdifulle lånarar

Frå tid til anna frir vi på lånarane våre til å kome med gode boktips dei vil dele med oss her inne. Denne veka er vi så heldige at den trufaste lånaren Hilde Granum vil anbefale ei bok til glede og inspirasjon for oss og alle lesarane. Tusen takk for di rause deling, Hilde! Her kjem vekas anbefaling:

Nicole Krauss: Det store huset. Bra lesnad!
"Forhåpentligvis er alle ivrige lesere så heldige at de med jevne mellomrom og oftere enn det evner å oppspore litteratur som fenger og fanger dem; bøker som treffer dem et sted i hjerteregionen, som snakker til dem og setter tankemaskineriet i gang. Nicole Krauss' roman "Det store huset" var en slik bok for mitt vedkommende.

Allerede på første side, kanskje allerede ved første setning, ble jeg grepet av bokens fortelling, og på det som føltes ut som få strakser og noen øyeblikk var den ferdiglest og fullført, eller "slukt", som man også kan finne på å kalle det. Og i likhet med dens tittel er boken selv som et slags stort hus; et hus av typen hvor man får lyst til å utforske hvert rom og saumfare hver krink og krok.

Bokens hovedelement er et skrivebord: en enorm pult i valnøtt, unik i sitt slag, med nitten skuffer i ulike former og størrelse, og ikke minst med en særegen påvirkning på sine omgivelser og brukere. Hvem som egentlig eier den er det en viss mystikk rundt, men gjennom kapitlene blir vi introdusert og kjent med en rekke ulike mennesker som på ulike tidspunkt har vært i kontakt og i påvirkning av det storslagne møbelet.

Fortellingen starter med forfatteren Nadia, som i 25 år har skrevet romanene sine ved pulten, og som ikke bare har ansett det som et arbeidssted, men som i tillegg vil tilegne store deler, om ikke alle, sine ideer og kreativet til pultens kraft. I utgangspunktet var tanken at hun i en periode skulle passe på pulten for en mystisk chilensk poet, en hun møtte mer eller mindre tilfeldig gjennom felles bekjente for alle disse årene siden, og som ikke lenge etter deres ene møte forsvant sporløst. Det er hans påståtte datter som over to tiår senere ringer Nadia for å hevde sin rett over skrivebordet, og idet Nadia overgir den innser hun for fullt dens magi og kraft - og mystikken rundt pulten florerer gjennom resten av boken.

Gjennom romanen møter vi som nevnt ulike mennesker som ved ulike anledninger har hatt tilknytning til skrivepulten, men til tross for at pulten er elementet det kastes lys på er ytterligere temaer som beretttes og belyses gjennom historiene vide og varierte. Mellommenneskelige relasjoner, røtter og minner er hyppig representerte tema, og som det står så fint på bokens bakside: "med tiden vil pulten stå som et symbol på alt de har mistet og alt som binder dem til det."

Fortellingen er fargerik og fascinerende, kreativ og kraftfull, med særegne karakterer og spennende parallelle historier, formidlet med Nicole Krauss' fengende språk. Jeg kan neppe garantere at alle vil like den like godt som det jeg gjør, men jeg er i alle fall temmelig sikker på at den ville skille seg noe fra majoriteten av bøker flesteparten har lest fra før."

Gjestebloggar: Hilde Granum

fredag 22. september 2017

I Olav Duuns rike

Denne veka hadde eg den store ære og glede av å få vera med på biblioteksjefmøte i Nord-Trøndelag. Eg var invitert for å prate om Lom folkebibliotek, om korleis vi jobbar med formidling, om bibliotekarrollen, vår digitale side og bruk av sosiale medium.

Det var det aller siste biblioteksjefmøtet som Nord-Trøndelag fylkesbibliotek arrangerte, for frå nyttår blir Trøndelag samla i eitt rike. Nord-trøndarane hadde lagt møtet til Jøa, til Olav Duun si heimbygd, og dei hadde godprata med vêrgudane som varta opp med eit aldeles strålande haustvêr ute i havgapet. Det var mest så trauste innlendingar vart over seg over kor vakkert det var der ute.

Eg skal ikkje gå nærare inn på innhaldet i presentasjonen min, bortsett frå at eg i sluttappellen tok ein Per Fuggeli og oppfordra bibliotekarar over det ganske land til å gje litt meir f. Ikkje i jobben, for all del! Men i det som set grenser for oss som ikkje treng sette grenser for oss. Sjå illustrasjonen over. Takk til Nord-Trøndelag fylkesbibliotek for invitasjon, for god mat og triveleg samver i lag med lugume trøndarar. Lykke til med samanslåinga til eitt fylkesbibliotek og eitt rike!  Takk for meg, Trøndelag!

Jøa

Kva eg snakkar om når eg snakkar om formidling.
Foto: Morten Olsen Haugen
Det nye biblioteket i Fyret på Jøa.

Heimen hass Olav Duun.

Solnedgang sett frå Jernaldergården på Tranås, Jøa. 

 Rita

fredag 15. september 2017

Buktaling og tilårskomne bibliotekarar

Festavslutning med Mogeno i Steinfjoset 
Hausten rasar av stad med oss! To nye pc`ar har vi fått denne veka, med alt det inneber av startvanskar og nye skjermbilete som skal tydast av tilårskomne bibliotekarar. Visegut Are har på nytt synt seg som den mest oppegåande av oss, då brukaren til den assisterande sjefen automatisk hektar alt av system og set kunnskapen til IT-mennene på prøve. Knyter av meg skautet for dei karane, altså -kva skulle vi gjort utan slike oppdaterte folk i nauda?

Dei vise har med åra forvilla seg ut på kronglete vegar i ymse sosiale media, men har i dag oppretta ei ny side på facebook, der vi vil samle all nyttig og viktig informasjon frå oss. Kanskje litt som ikkje er så viktig også. Den gamle gruppa Lom folkebibliotek og "personen" Lom folkebibliotek som i dag er å finne på facebook, vil bli lagt ned i løpet av neste veke, medan de heretter vil finne alt frå oss på sida Lom folkebibliotek (@lomfolkebibliotek). Dette veit naturlegvis ikkje øvstesjef Rita noko om, då ho har vore oppteken med urbane studiar heile veka. Vi tek kampen når ho kjem attende. Slik likar vi!

Fredagen vart i efta avslutta med eit heidundrandes show med buktalar og magikar Erik Mogeno, som heldt festframsyning på avslutninga av årets Sommarles. I Lom hadde vi rekordstor deltaking, med heile 47% oppslutning om Sommarles, og vi ligg dermed på topp i Oppland denne sesongen. Borna har lese heile 1286 bøker, delvis takka vera ivrige og engasjerte foreldre som motiverer borna til leseglede. Vi er stolte over dykk alle! Den store oppslutninga gjorde at vi måtte flytte feiringa over i Steinfjoset, då plassen vart for liten i biblioteket. Luksusproblem! Både små og store hylskratta og lot seg imponere over trylllekunstene til den festlege entertainaren, som i morgon kveld også skal ha vaksenshow på Otta kulturhus. Møt gjerne opp der og få deg ein god latter!

Snøggbloggar: Merete

fredag 8. september 2017

Formidling i fjelluft

I dag er vi berre kort inne for å show, not tell, at vi har hatt eit fantastisk formidlingsseminar i tynn og klår fjelluft. Vi ser fram til at formidlingsseminar for bibliotekarar på Brimi sæter ved Tesse blir ein årleg tradisjon, eit samarbeid mellom Oppland fylkesbibliotek og Lom folkebibliotek. Ein einstemmig jury har faktisk kåra dette til eitt av dei aller beste seminara lagt til ein av dei aller finaste plassane i heile verda. Takk til Hans og Ola og dei andre på Brimi sæter for utsøkt mat og den fine formidlinga vi fekk til. Takk til alle strålande bibliotekarar som deltok, og ein særskild takk til kursleiar Trygve, som gjorde oss litt tryggare og litt proffare i formidlinga.

Brimi sæter. Utsikt mot Tesse.

Kursleiar Trygve. Blid.

Førebuingar.
Bibliotekarane briskar seg.
Endre Skjåk og Pål Svindland med "Markens grøde".

Ost smeltar: Skråpå tå!
Another brisk in the wall.

Rummvaflo te mårgåverds.
Frukostsalen.

Dyreliv.
 
Bålbær.
 
BibliotekAre i aksjon.

Rita

mandag 4. september 2017

Diktardagen derpå

Diktardagar er over. Ikkje rakk vi å skrive dagbok fredag. Ikkje laurdag heller. Vi tek det som eit godt teikn på at det var mykje folk innom og at bibliotekarane var oppslukte av andre gjeremål. Kortversjonen kjem i dag. Fredag hadde vi tidenes tylegaste kaffislaberas med herrane Jens M. Johansson og Are Kalvø! Sjølv om kaffikokaren sprang til og frå, måtte karane nøye seg med halv kopp. Men dette var nok til å få kjeftamenta i gang, og dei og mine medsamansvorne bibliotekarar prata om ei bok dei lika, avslørte nattbordlektyren og delte historier frå røynda frå biblioteka på Stranda og Majorstua på åttitalet. Dette ga meirsmak. Spontane kaffislaberas med bokprat vil vi ha meir av. Tusen takk til dei trivelege karane som gjorde nasjonaldagen vår!
(Nasjonal bibliotekdag 1. september. Heis flagga!)

Ikkje heilt klårt bilde heller, men vi var einige om no filter needed.
Onsdag kveld var det skipingsmøte i Lom og Skjåk dialekt- og mållag her på biblioteket. Både det arrangørande interimstyret og vi på biblioteket var svært spente på kor mange som ville kome, og stor var gleda då nynorskfolk strøymde inn! Eit fullsett rom fekk først høyre Ragnhild Kolden fortelje om arbeidet med den siste boka si, Det gode vi ikkje gjer. Kolden fekk i helga tildelt Diktarprisen under festkvelden på årets Diktardagar for denne boka, som har hausta svært gode kritikkar. Underteikna overtok talarstolen etter Ragnhild, og fekk på ein halvtime smetta inn tips om heile 14 nynorske godbitar frå hyllene våre, før Marit Aakre Tennø frå Noregs Mållag informerte grundigare om mållagsarbeid. Ein artig kveld med overraskande mange frammøtte styrka trua på nynorsken i bygdene våre!

Stryet i det nyskipa laget: Julie Garmo, Ragnhild Kolden, Olav Bruheim Kvåle, Elin Husom Slålien og Kari Anne Skjaak. Styremedlem Beate Stø var ikkje til stades.


Sambloggarar: Rita og Merete