Tre vise kvinner

Tre vise kvinner har blitt to vise kvinner og ein visegut.
Om større og helst mindre hendingar på Lom folkebibliotek.

fredag 27. juli 2018

Tre vise kvinner rider igjen

Det er ferietid og sjefen rular aleine på jobb. Innimellom kaffislurkane og trivelege bibliotekgjestar frå fjern og nær, får ein ein sjeldan gong tid til å bla litt i bøker og drive litt fagleg oppdatering. Ein dag denne veka var ein slik sjeldan gong. Eg hadde inntatt skrankeposisjon, sat og las meg opp på litteratur- og kulturformidling, og ante fred og inga fare. Best som eg sat der, kom eg over ein artikkel om formidling på bibliotekbloggar. Hm, det er jo spennande saker, tenkte eg. Skal tru kva dei skriv om det.

Vinje-utstilling i høve 200 årsjubileet for Aasmund Olavsson Vinje,
han som fann namn til Jotunheimen. 
Og jau, det var spennande det vart! Brått lyste overskrifta: "Tre vise kvinner i Lom - litteraturen og hverdagen" mot meg. Det var herrane Knut Oterholm og Kjell Ivar Skjerdingstad på OsloMet som hadde gått viskvinnene ganske så grundig etter i saumane og skrive artikkelen. Ni sider var via bloggen vår med analysar av utforming, korleis vi skrudde innlegga våre og måten vi driv litteratur- (og bibliotek)fomidling på. Dette var naturleg nok særs interessant lesnad, og ein kjende formeleg ein sat og vaks bak skranken, faktisk så til dei grader at ein måtte justere stolen litt ned. Eg kan trygt (sidan dei to andre har ferie) på vegne av oss alle, takke og bukke for at vi har blitt trekt fram og for at bloggen vår har blitt granska på ein slik inngåande og framifrå måte. Vi ser på det som særs ærefullt, morosamt og litt skummelt. Blogginnlegga våre blir som regel til utpå dagen fredag, som regel i hui og hast med helga stundande til, og vi skal ikkje kavere for at alt som står der er like nøye gjennomtenkt heile tida. Men sjølv om vi ikkje alltid handlar med medvit og vilje, har vi hatt ynskje om at bibliotekbloggen skal ha eit personleg preg, just a little of that human touch. Vi vil at det skal vera triveleg og folk skal ha ei positiv oppleving når dei gjestar biblioteket, både det fysiske og det digitale rommet. Biblioteket er ein institusjon med bøker og menneske, eller bibliotekarar som dei også kallast, og det er bibliotekarane som skapar biblioteket i lag med gjestane. Som Scott Bonner på Ferguson Municipal Public Library skreiv på Twitter denne veka: Libraries are made of 1) librarians and 2) stuff. Eg kunne knapt vore meir einig og trur det er akkurat det bloggen vår speglar.

Vi driv samlingsutvikling og veler um.
Artikkelen i Litteratur- og kulturformidling. Nye analyser og perspektiver (2015) sette tankane i sving. Etter nokre runder med meg sjølv fann eg ut at bloggen måtte attende til kjeldene, til sitt sanne eg. Sjefen tok seg den fridom å endre tittelen til Tre vise kvinner igjen med eit tillegg om viseguten, vår alles kjære BibliotekAre. Sidan han er den kule blant oss, må han pent finne seg i dette. Iblant må sjefar vise musklar, slik er det med den saka, og sjølv om att og fram er dobbelt så langt, så må det til iblant.

Det skal løne seg å skrive om bibliotekarar.
Det skal det.
Elles kan vi melde om svært hyggeleg sommartrafikk på biblioteket. Folk av alle slag kjem innom. Vi kan slå i bordet med tsjekkiske bibliotekarar som er vande med teieplikt i biblioteka og mest ikkje tør opne nebben. Vi kan melde om sky, unge menn som søkjer bibliotekets ro og låner seg danningslitteratur og om tissetrengte spanjolar utan kontantar til offentleg toalett. Hordar av ungar kjem for å leite etter Sommerles-kodeord, låner og slukar heile seriar med mysteriebøker i ein jafs. Og bra er det! Kvantitet tel nemleg i beste slukealder. Dei nasjonale lånekorta fungerer som aldri før. Bøkene våre får seg lufteturar til Bergen, Nordfjord, ja, til og med heilt frå brynaste Jæren kjem dei for å låne seg ferielesnad i Lom. Er ikkje det makalaust awesome, så veit ikkje eg!

Etter dagens dont loggar sjefen av for eit par veker ferie. Ciao for now!

Rita


fredag 6. juli 2018

Bibliotekets venner i Lom

Sist i april skreiv vi om tronge tider og trufaste lånarar i innlegget  Lånarane set i gang innsamlingsakjson. Vi deppa over ein botnskrapa kommuneøkonomi, men gløden frå trufaste lånarar vermde godt i skjelvande bibliotekarhjarto. Godt over to månader seinare logar elden framleis som eit vennskapsbål mellom biblioteket og lånarane. Gruppa Bibliotekets venner i Lom samlar inn sårt tiltrengte kroner via vippsa og bankoverførte gåver gjeve av godhjerta menneske med engasjement for biblioteket. Vi takkar audmjukt for all støtta, og lovar å forvalte pengane til det beste for biblioteket og lånararane. Ein føresetnad for å ta i mot slike pengegåver er at tilskota ikkje på noko vis vil styre innkjøpa våre, men inngå som ein del av det totale bok- og mediabudsjettet til det beste for samlinga og lånarane våre. Vi er rørde over omtanken og engasjementet i ein vanskeleg situasjon, og sender ein sommarvarm takk til alle som engasjerer seg i saka! Biblioteket femner jo folk av alle slag i alle aldrar frå alle lag av folket, så gåvene dykkar kjem rett og slett alle til gode!

Neste veke må de stelle godt med Are, mannen som skal stelle biblioteket einsleg. Sjølv impregnerer eg fjellskoa, kastar BH`en og tek ferie i vekesvis, men det skulle ikkje fortuste meg om ein nysprek sjef snart dukkar opp att bak skranken. Retteleg god sommar til dykk alle!

Bloggar: Frilyndte Merete





fredag 29. juni 2018

Bittelitt SurAre for eit bel...

Det er rett mange år sidan vi vart kjende med denne tømraren som glytta innom oss med ujamne mellomrom. Han synte ei genuin interesse for dei delvis lurvete og halvt utlese tekneseriehefta våre, og kom rett som det var med ønskje om kjøp og tips til slike bibliotekaren kanskje også ville lesa. Vi skjønte allereie då at han var spesiell.

BibliotekAre ørlitegrann SurAre enn vanleg
Med tida registrerte vi at mannen dag etter dag var å sjå på og rundt kyrkjegardsmuren i snekkeroppdrag rett attmed sjølvaste Aukrusten, og tenkte at no var tida trast inne for å sjå kva meir han kunne duge til. Vi utfordra han, han tok som kjent dette på strak arm, og sidan gjekk det, som de veit, slag i slag. Det har vi skrive om før. Vi visste derimot ikkje kor mykje anna denne mannen verkeleg var tenleg til. Rett som det er overraskar han oss med sin inngåande kunnskap om alt frå korleis dei visne blomane i vindaugskarmane våre skal vatnast, til korleis mikromarc (biblioteksystemet vårt) fungerer. Seinast i går høyrde eg han tok til å pusle iherdig med noko småtteri framme på skranken i ledige stunder, og kunne ikkje dy meg for anna enn at eg glytta fram frå søknadsskrivinga på bakrommet. Trur de ikkje han hadde tømt alt innhaldet i skrankeskuffene utover bordet, og sat smørblid og sorterte, kasserte og registrerte absolutt alt som fanst av krokete binders, utskrivne pennar, skrukkete loddblokker og seige trykksverteflasker. Han vedgjekk litt forsiktig at han hadde irritert seg over dette rotet sidan fysste møte med desse skuffene... Då eg ymta frampå at han måtte vera den perfekte husvaskaren, kom derimot ein snurt liten geip tittande fram mellom bart og skjegg: "Det er jeg altså IKKE!"

Denne veka breidde Are seg velfortent ut over ei heil dobbeltside i GD, der han misjonerte teikneseriar for folk i heile dalen og fleire til. Reportasjen var gjort under eitt av formidlingsoppdraga, der han inspirerte ungdom på Dombås til lesing av nettopp teikneseriar. Vår eiga samling teikneseriar har fått eit esktremt lyft sidan vi huka tak i AltmoglegAre, og bøker og hefte blir lånt ut til folk som før aldri tidlegare har lese i striper og bobler. Så får assisterande sjef berre finne seg i at avskilshelsinga frå kollegaen ein fredags efta blir formidla i forbifarten på tur ut døra med orda: "Og du; kan du ikke sjekke de sukkulentene litt før du går - de så ikke helt bra ut..." 

Sukkulent som strevar med sommarfiguren...
Bestemor har difor pirka med peiken i pottejorda til sukkulentane, erkjent mishandlinga av plantane, og sett dei i vannbad i håp om å stimulere sommarfiguren deira...

God helg til dykk alle!

Ikkje heilt sommarfit bloggar: Merete

fredag 22. juni 2018

Den Unge Hamsun og andre naturtalent

Har så lyst til å rope det ut i store bokstavar: DET ER SÅ LØYLEG Å JOBBE I BIBLIOTEK! For mange høyrest det drepande kjedeleg ut, men for ei som diggar folk, elskar bøker og er fan av system, er dette rett og slett den perfekte tilhaldsstaden på dagtid.


Som tidlegare somrar, renn det inn turistar til fjellbygda vår desse sommarmånadane, og vi som held til midt i smørauget kjem opp i den eine artige episoden etter den andre. Her om dagen kom eit amerikansk par smettande inn døra og tusla litt rundt i romma her, før dei vart ståande og studere ei lita utstilling Rita hadde laga i høve bortgangen til Philip Roth. Dei spurde litt om Roth var spesielt kjend i Noreg, og om han var mykje lese her. Eg fortalde at han hadde rett mange bøker omsette til norsk, og at mange har lese han her med stor glede. Då snudde dei to amerkanarane seg mot meg med lure smil om munnen, og kunnen stolte fortelje at dei var grannane til sjølvaste Roth på Manhattan. Han var ein stille og litt sjenert mann som gjorde lite ut av seg i lokalsamfunnet, kunne dei fortelje, men han stilte ofte opp og signerte bøker for ein liten bokhandlar i området, som dei trudde hadde gått heller dårleg om det ikkje hadde vore for Roth sin nærver. Amerikanarane tok bilete av utstillinga, og fann det heilt spesielt at dei skulle "møte" sin tidlegare nabo i eit lite norsk bibliotek.

Unge Hamsun er ikkje så snurt som det ser ut for
- han berre "er" Hamsun
Litt seinare kom eg i prat med eit par andre damer frå same kanten av verda, og det synte seg fort at dei var i nær slekt med min gode hyttenabo! Vi hadde ein lang, festleg prat, før dei laut haste vidare ut i ferien. Då dei passerte skranken, stoppa dei måpande opp. Der sat min nevø, Vebjørn, som denne dagen jobbskygga tante, og heldt vakt medan tante prata seg bort med turistane. Rett over hovudet hans hekk eit teikna portrett av Knut Hamsun som konfirmant, og damene glåmde frå guten og bort på portrettet fleire gongar før dei utbraut: "What a wonderful draing of this sweet boy!" Dermed vart Vebjørn namna om til Den Unge Hamsun. Og likskapen var faktisk slåande!

I dag hadde dessverre Tonje sin siste dag hos oss i denne omgang, men vi syter for at ho kjem inn att i vikarmodus, så vi takkar ikkje riktig farvel. Ein slik ressurs blåheld vi på i det lengste! Takk for uvurderleg innstats, Tonje, - du er den fødde bibliotekar!

Bloggar: Tanta til Unge Hamsun, Merete.


fredag 15. juni 2018

Sommarles


Sommarens vakraste litterære eventyr, sommarles, er godt i gang. Sommarles er ei kampanje for å få skuleelevar frå 1. til 7. klasse til å lesa bøker i sommarferien. Dei registrerer bøkane digitalt og kan få haugar av poeng og digitale trofear på heimesida. Undervegs i sommaren får dei hente fysiske premiar på biblioteka når nok poeng er sanka. Det er eit genialt konsept, ungane blir skikkeleg motiverte og kjem att på skulebenken som betre lesarar etter ferien. 


Ludvig 14. av Frankrike var ein moteløve

Eg var på misjoneringstur i klassane for nokre veker sidan med info om sommarles, og i dag hadde eg bokprat hos 5. klasse. Eg snakka varmt om romanar, teikneseriar og faktabøker. Boka som gjorde sterkast inntrykk var ei lita faktabok om ekstrem mote. Der var det bilete av leppeplatar og ørepluggar (leppeplatar liknar eigentleg på dagens ekstreme mote med botox i leppa), kinesisk fotbinding, halsringar, feminin herremote frå 1500-, 1600- og 1700-tallet samt høg hårprydnad frå 1600-talet (fontangen).


Høg og tung hårprydnad

Det likaste eg veit er når ungane kjem på biblioteket for å plukke opp premiar. Dei er så stolte og ivrige. Det varmar eit bibliotekhjarte når dei legg ut om alt dei har lese sidan sist, og alt dei skal lese til neste gong. 

SommarlesAre




fredag 8. juni 2018

Pryo- elev

Denne veka har elevane ved Lom Ungdommsskule hatt Pryo-veke. Eg har vore her på biblioteket denne veka. Måndag kom eg spent inn på biblioteket, og eg vart teke godt imot av Rita. Eg fekk opplæring i det meste dei gjer her, og eg fekk eit heilt anna inblikk i korleis bibliotekarane jobbar og kva dei driv med. Eg fekk opplæring i korleis ein skulle låne ut og levere inn bøker. Også korleis ein skulle registrere bøker og sortere bøkene. Det systemet var mykje meir avansert enn det eg trudde.

Men noko av det mest morosame eg gjorde på biblioteket var å lage ei utstilling. Og temaet vart, sjølvsagt, fantasy. Så onsdag starta eg å lage plakat til utstillinga. Eg fann mange bøker, filmar og lydbøker til utstillinga. I utstillinga er det både bøker for yngre, ungdom og vaksen. Sjølvsagt hadde eg også med ein teikneserie som Are var veldig fornøgd med. (Sandman)

Torsdag lagde eg også ei utstilling på barneavdelinga. I den utstillinga var det med bøker som skulle hjelpe barn med å finne noko å lese til Sommarles. Men før eg lagde utstilling, var det vask. Eg vaska hyllene på fantasy- og barneavdelinga.

Dette har vore ei morosam og fin veke. Perfekt for meg som er så glad i bøker. Miljøet på biblioteket er veldig bra og alle som jobbar her er veldig trivelege. Tusen takk Rita, Merete, Tonje og Are for at dykk har teke meg så godt i mot! Eg har verkeleg kost meg med å vere saman med dykk!

Emma Byre Forberg

fredag 1. juni 2018

Litteraturfest og problem under debatt

Denne veka går landet sin største litteraturfestival av stabelen i dalens portland, Lillehammer. Før fyrste sol på Galdhøpiggen onsdag spratt vi sprudlande og doggfriske opp og sette kursen "ne' te" for å vera med på herlegheita i den nyslåtte UNESCO litteraturby.
Bøktre

Oppland fylkesbibliotek arrangerer i samarbeid med Norsk Bibliotekforening og Norsk litteraturfestival årlege bibliotekdebattar der aktuelle tema blir tatt opp. Den fyrste, RIP litteraturkritikk?, tok opp litteraturkritikken si rolle og posisjon i ei digital og kommersiell samtid der media kuttar på dette området og volumet av bøker som blir utgjeve berre aukar. Kva rolle spelar biblioteka sine tilrådingar? Skal biblioteka drive kritikk eller skal vi halde oss til tilrådingar? Dette var blant spørsmåla som vart diskuterte i debatten.

RIP litteraturkritikk?

Tema for debatten "Fri! (men fattig)" var kva som skjer med biblioteka når liberalistar styrer kulturpolitikken. Vil vi få svenske tilstandar der bibliotek blir lagt ut på anbod og private aktørar står for bibliotekdrifta som i Nacka utanfor Stockholm? Der har dei tilsette i ti års tid drive biblioteket på anbod frå kommunen. Kulturminister Trine Skei Grande som deltok i debatten, var klar på at ho ikkje var for privatisering innan biblioteksektoren. Utfordringane i bibliotek dreiar seg ikkje om eigarform, men om kreativitet i driftsform, var kulturministeren sin bodskap.

Det var heller ikkje spørsmål om eigarskap som fekk temperaturen i debatten til å stige. Det var Trond Minken sitt utspel om Enger-utvalget si avdekking av ei systematisk underfinansiering av biblioteka og om at storbybiblioteka har betre føresetnader enn bibliotek i små kommunar i kampen om kronene, som fekk kulturministeren til å tenne. Ho hevda at byane er verre stilte enn dei små kommunane og at det berre er snakk om prioriteringar.

Kulturministeren ytra stor tiltru til dei folkevalde både i bygd og by til å forvalte biblioteka på ein god måte. Ansvaret for å få middel til biblioteka overlet ho til biblioteksjefane og dei tilsette til å drive entusiastisk lobbyverksemd overfor politikarane og overtyde dei om kor viktig det er å satse på bibliotek.

Dette er i utgangspunktet ein god tanke, og eg er samd med ministeren i at entusiastiske og nytenkjeande bibliotekarar som boltrar seg i moglegheitsromma, er å føretrekkje framfor dei sytete og problemfokuserte. Men eg er bekymra. Enger-utvalget viser som Minken var inne på, ei systematisk underfinansiering som har pågått over år. I vår kommune må vi spare millionar i år og i åra som kjem. Korleis kan vi og andre små bibliotek med ørsmå personalressursar greie å drive lobbyverksemd, skrive prosjektsøknadar, gjennomføre prosjekt, drive aktiv litteraturformidling og vera kreative og sprudlande og overtyde politikarar med tom kommunekasse om at dei må satse på biblioteket?

Det er framfor alt personalressursar biblioteka treng for å skape aktivitet og for å oppfylle føremålsparagrafen i lova om å drive aktiv formidling. Korleis kan biblioteka greie dette når personalressursane som er så små i utgangspunktet, blir ytterlegare reduserte? Ein stor prosentdel av biblioteka i landet har mindre enn tre årsverk, ein god del har mindre enn to og nokre mindre enn eitt. Eg ser dette som ei enorm utfordring og er bekymra for at bibliotekbransjen og særleg bibliotek i bygde-Noreg, kjem til å miste dyktige og ivrige medarbeidarar på grunn av dette. Det var dette vi to som har vore i gamet ein god del år nå, prata om da vi køyrde heim etter festivalen.

Bibliotekar på festival
Rita